Przełożenie to stosunek prędkości obrotowej koła napędzającego do prędkości obrotowej koła napędzanego. Ten parametr jest typowy dla przekładni, które składają się z kół zębatych współpracujących ze sobą.
Podstawowym celem skrzyni biegów jest zmiana prędkości obrotowej. Stanowi ona układ wielu kół zębatych. Koła mają różną liczbę zębów i średnice. Umożliwiają one swobodną zmianę przełożeń.
Innymi słowy, przekładnie mechaniczne są mechanizmami, za których pośrednictwem jest przenoszona energia, gdy jednocześnie odbywa się zmiana prędkości i momentu. Przekładnie umożliwiają zmianę kierunku ruchu obrotowego, a co za tym idzie – dopasowania go do naszych potrzeb.
Co ciekawe, przekładnie pozwalają również na przenoszenie energii na odległość.
Kolejną istotną funkcją przekładni jest możliwość zmiany rodzaju ruchu (z obrotowego na liniowy i vice versa).
Ciekawostka: zastosowanie kilku przekładni pozwala w bardziej złożonych mechanizmach na sterowanie prędkością obrotową oraz momentem.
Przełożenie przekładni – co to jest
Kiedy oba koła przekładni (napędzające i napędzane) są uzbrojone w identyczną liczbę zębów i mają tę samą średnicę, wtedy jest mowa o przełożeniu 1:1. Oznacza to, że na jeden obrót koła napędzającego przypada jeden obrót koła napędzanego. Jest to nazywane przełożeniem bezpośrednim.
W przypadku, kiedy koło napędzające jest mniejsze od koła napędzanego (czyli wtedy, gdy prędkość obrotowa koła napędzającego, jest wyższa niż koła napędzanego), wtedy jest mowa o przełożeniu, które z jednej strony nie pozwala osiągać dużych prędkości, jednak z drugiej – dostarcza ono potężnego momentu obrotowego i równie wielkiej siły napędowej. Takie przełożenie można spotkać, np. w pierwszym biegu skrzyni biegów.
Następnie, w przypadku, kiedy koło napędzające jest większe od koła napędzanego (czyli wtedy, gdy prędkość obrotowa koła napędzającego jest niższa niż koła napędzanego), wtedy można mówić o przełożeniu, w którym wartość momentu obrotowego jest niska, jednak prędkość obrotowa koła napędzanego daje możliwość uzyskania wyższych prędkości. Ten rodzaj przekładni funkcjonuje w przypadku wyższych biegów skrzyni biegów.
W motoryzacji i stosowanych w niej skrzyniach biegów mamy do czynienia ze stosunkiem liczby zębów dwóch współpracujących ze sobą kół zębatych, które tworzy przełożenie skrzyni biegów.
Przykład
24 zęby na kole napędzającym i 25 zębów na kole napędzanym tworzy przełożenie 0.96:1.
Dzięki zmianie liczby zębów na kole odbiorczym i napędzanym (czyli zmianie stosunku) jest możliwe zwiększenie lub zmniejszenie liczby obrotów. Dochodzi do modyfikacji wartości momentu obrotowego, który jest przenoszony z wału korbowego na koła pojazdu.